Vakinhoudelijk
Steriel werken op locatie: het protocol achter de behandeling
In het kort
Buiten een kliniek werken vraagt niet om minder protocol, maar om meer voorbereiding. Vier zaken bepalen of het verantwoord is: een geschikte ruimte die vooraf beoordeeld is, een gesloten koelketen voor het product, een steriel werkveld met eenmalig materiaal, en sluitende registratie van batchnummer en handelingen. Dit artikel is bedoeld voor collega-artsen en voor partners die willen weten wat er bij hen gebeurt.
De ruimte
De eisen zijn niet exotisch, maar ze zijn wel hard. Een afgescheiden ruimte of hoek waar tijdens de behandeling niemand doorheen loopt. Een werkblad dat te reinigen en te desinfecteren is, dus geen stof of ruw hout. Een wasbak met stromend water, zeep en handdoekjes voor eenmalig gebruik. Voldoende, gelijkmatig licht: schaduwen zijn de vijand van een nauwkeurige plaatsing.
Wat er niet hoort: huisdieren in de ruimte, tocht van een openstaande deur, en behandelen tijdens een schoonmaakronde. Wij beoordelen elke locatie vooraf en leggen de bevindingen vast. Voldoet een ruimte niet, dan is het antwoord nee, ook als de partner graag wil.
De koelketen
Het product moet gekoeld bewaard worden en die keten mag niet onderbroken worden. In de praktijk betekent dat: transport in een gevalideerde koelbox met temperatuurregistratie, en niet meer meenemen dan voor die dag nodig is.
Registratie van temperatuur is geen formaliteit. Bij twijfel over de keten wordt het product niet gebruikt, punt. Een verspild flesje is goedkoper dan een behandeling met een product waarvan je de werkzaamheid niet kunt garanderen.
Het steriele veld
- Handdesinfectie volgens protocol, gevolgd door niet-steriele onderzoekshandschoenen voor deze indicatie.
- Huiddesinfectie van het behandelgebied en voldoende inwerktijd, ook als dat lang voelt.
- Eenmalig te gebruiken naalden en spuiten, uit gesloten verpakking geopend waar de patiënt bij is.
- Aanleng- en optrekhandelingen op een schoon, apart veld, niet naast de gebruikte materialen.
- Geen hergebruik van een aangeprikt flesje tussen patiënten door zonder dat de bewaarcondities en de houdbaarheid na aanprikken zijn vastgelegd.
Naaldenafval en materiaal
Scherp afval gaat in een goedgekeurde naaldencontainer die de arts zelf meeneemt en zelf afvoert. Het is niet acceptabel om dit bij een partner achter te laten; die heeft geen contract voor medisch afval en mag het niet in het bedrijfsafval doen.
Ook de rest van het gebruikte materiaal gaat mee terug. De partner ziet de ruimte achteraf zoals hij hem beschikbaar stelde.
Registratie
Per behandeling worden vastgelegd: datum en locatie, de behandelend arts, het product met batchnummer en houdbaarheidsdatum, de behandelde zones en de dosering per zone, de gegeven nazorginstructie, en bijzonderheden.
Deze registratie is niet alleen een wettelijke plicht, ze maakt ook een terugroepactie mogelijk. Blijkt een batch problematisch, dan wil je binnen een uur weten wie die batch gekregen heeft.
Noodsituaties
Op elke locatie is noodmedicatie aanwezig en is bekend waar het dichtstbijzijnde ziekenhuis is. De arts kent het protocol uit het hoofd, want een protocol dat je moet opzoeken is te traag.
Ook praktisch: een telefoon met bereik, een tweede persoon in het pand, en een duidelijke afspraak met de partner over wat er gebeurt als de behandeling uitloopt of gestaakt moet worden.
Veelgestelde vragen
Is behandelen buiten een kliniek toegestaan?
Ja, mits de behandelaar bevoegd en bekwaam is en de omstandigheden verantwoord zijn. De wet stelt eisen aan wie behandelt en hoe, niet aan het soort ruimte.
Wie is verantwoordelijk voor de hygiëne op een partnerlocatie?
De behandelend arts. De partner stelt een ruimte beschikbaar; de beoordeling, de materialen, het protocol en de afvoer van medisch afval liggen bij de arts.
Wat gebeurt er met het naaldenafval?
Dat gaat in een goedgekeurde container die de arts meeneemt en zelf laat afvoeren via een gecontracteerde verwerker. Het blijft nooit achter bij de partner.
Geschreven door Dr. Sanne de Boer, arts bij Calla Medical. Dit artikel beschrijft onze werkwijze en is bedoeld als achtergrond, niet als volledig protocol.
Plan een consult